Quá trình thực hiện Đề án cai nghiện ma túy tại gia đình và cộng đồng ở phường Cửa Nam, TP Nam Định không chỉ làm thay đổi nhận thức của nhân dân, của các cấp, các ngành và đoàn thể quần chúng về lợi ích thiết thực của việc cai nghiện tại gia đình và cộng đồng mà còn khiến người nghiện tự giác tham gia cai nghiện. Với những chuyển biến tích cực đó, sau 5 năm triển khai thực hiện đề án (2005 - 2009) phường Cửa Nam đã có 36/98 trường hợp cai nghiện ma túy tại gia đình và cộng đồng, trong đó có 31 trường hợp cai thành công; số người nghiện ma túy trên địa bàn phường giảm 25% mỗi năm.

Khi cả cộng đồng cùng vào cuộc

Là địa bàn có liên quan đến một phần sông nước, lại là phường mới được thành lập từ năm 2004 trên cơ sở cắt một phần diện tích của phường Ngô Quyền (TP Nam Định) và 2 xã Nam Vân, Nam Phong (huyện Nam Trực), phường Cửa Nam (TP Nam Định) có tới 50% số hộ dân sống bằng nghề nông nghiệp và buôn bán nhỏ lẻ. Tình hình an ninh trật tự cũng khá phức tạp, có một bộ phận thanh, thiếu niên sống tự do, buông thả, thích ăn chơi, đua đòi, nghiện hút ma túy dẫn đến vi phạm pháp luật. Năm 2005, phường còn được thành phố Nam Định xếp vào hàng trọng điểm phức tạp về ANTT với 2 điểm nóng về ma túy là khu Thủy Cơ và khu Đò Bái. Nhớ lại thời kỳ đó, đồng chí trưởng công an phường bộc bạch: Toàn phường có 37 đối tượng hình sự, 28 điểm mua bán ma túy, 32 đối tượng nghiện có hồ sơ quản lý và hàng chục đối tượng nghi nghiện. Địa bàn Thủy Cơ như một "ốc đảo". Tệ nạn vốn tiềm ẩn được dịp phát sinh và bung ra, trở thành tụ điểm "nổi tiếng" của TP Nam Định. “Cái chết trắng" len lỏi vào từng nhà, gây bao nỗi đau cho các gia đình ở đây. Năm 2005 cũng là năm phường được UBND thành phố, Công an thành phố chọn là đơn vị làm điểm triển khai thực hiện Đề án “Cai nghiện ma túy tại gia đình và cộng đồng”. Song để thực hiện thành công đề án thì cần có sự quyết tâm, đồng thuận của các cấp, các ngành, các đoàn thể quần chúng và quan trọng nhất là nhân dân. Từ nhận định đó, cấp ủy, chính quyền phường tổ chức cuộc họp với tổ dân phố nhằm huy động sức mạnh của các tổ chức đoàn thể quần chúng và nhân dân đồng thuận tham gia thực hiện đề án. Ngay sau đó, Ban chỉ đạo công tác cai nghiện ma túy tại gia đình và cộng đồng và các tiểu ban ở cơ sở được thành lập. Đồng chí tổ trưởng nhân dân làm trưởng tiểu ban, đồng chí CSKV làm phó ban và các chi hội làm ủy viên. Ngay sau khi thành lập, các tiểu ban đã tập trung khảo sát, tập hợp danh sách những đối tượng nghiện và phân loại để áp dụng biện pháp cai nghiện thích hợp. Đối với những đối tượng hội tụ cả 3 yếu tố: mới nghiện, bản thân người nghiện quyết tâm và gia đình ủng hộ tạo điều kiện, phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức cho đối tượng cai nghiện tại cộng đồng theo đề án. Với vai trò là đơn vị làm điểm, phường đã vận động, thuyết phục và đưa vào cai nghiện tại cộng đồng 29 đối tượng với sự quan tâm chỉ đạo của các ban ngành, đoàn thể. Công tác cai nghiện được triển khai thật cụ thể, ngoài việc quản lý của những người thân trong gia đình, mỗi người nghiện sẽ được người của tổ dân phố giúp đỡ, hội phụ nữ, đoàn thành niên, cán bộ y tế và đặc biệt là cảnh sát khu vực giám sát chặt chẽ theo phác đồ điều trị. Những thay đổi, diễn biến tâm lý của người cai nghiện được gia đình và người giúp đỡ trao đổi cẩn thận trong sổ theo dõi. Quá trình tổ chức cai tại cộng đồng cho đối tượng nghiện đã xuất hiện nhiều cá nhân tiêu biểu, có trách nhiệm và tâm huyết như Ni sư Thích Đàm Viên, trụ trì chùa Phong Lộc. Bằng tấm lòng nhân hậu của vị sư trụ trì, bà đã mang giáo lý của đạo Phật giảng giải, vận động, thuyết phục, nâng đỡ về mặt tinh thần để những người mắc nghiện quyết tâm từ bỏ ma túy, sớm trở lại với cuộc sống đời thường. Như trường hợp của Trần Văn trú tại đường Đặng Xuân Bảng. Văn là một thanh niên nghiện ma túy nặng. Bà đã gần gũi và bằng tấm lòng yêu thương, giúp Văn từ chỗ bất cần đời trở nên biết vâng lời, không mặc cảm và tự giác cai nghiện. Bây giờ Văn đã giã từ ma túy, xây dựng hạnh phúc lứa đôi, trở lại cuộc sống bình thường với công ăn việc làm ổn định có thu nhập đảm bảo cuộc sống gia đình.

Cảm ơn các anh Công an nhiều lắm

Anh cảnh sát khu vực Đò Quan đưa tôi đến gia đình anh Nguyễn Xuân Biết, ở 55 Nguyễn Cơ Thạch. Bên tách trà nóng, anh Biết chia sẻ: Trước đây, khi anh bị cuốn vào vòng xoáy ma túy, gia đình ngỡ như đã tan nát. Trong cơn quẫn bách, anh đã được đồng chí Cảnh sát khu vực giúp cai nghiện tại gia đình. Được gia đình và các đoàn thể giúp đỡ, anh Biết đã quyết tâm giã từ ma túy, trở lại cuộc sống bình thường, cùng vợ mở quán bán nước, sửa chữa xe đạp, xe máy kiếm tiền nuôi 2 cô con gái nhỏ.

Câu chuyện gia đình anh Biết là một trong số hàng chục trường hợp cai nghiện tại gia thành công. Theo đồng chí trưởng công an phường cho biết, sau 5 năm triển khai, mô hình cai nghiện tại gia đình và cộng đồng có chuyển biến khá tốt. Các Bí thư chi bộ, Hội trưởng phụ nữ, cán bộ y tế, cảnh sát khu vực đã đến tận nhà người cai nghiện động viên giúp đỡ. Nhất là các đồng chí bí CSKV đã nêu cao vai trò trách nhiệm, bám sát địa bàn, gặp gỡ từng gia đình, từng người nghiện để động viên các đối tượng quyết tâm từ bỏ cái chết trắng. Vận động được đối tượng đồng ý cai nghiện rồi, các đồng chí lại ra sức giám sát theo phác đồ điều trị. Bất kể lúc nào, ngày cũng như đêm, mỗi khi gia đình đối tượng gọi điện cần giúp đỡ, đồng chí CSKV lại tất bật phóng đến, cùng gia đình trấn áp đối tượng đang trong cơn vật thuốc. Rồi có những lần, giữa đêm khuya, CSKV bất ngờ “dựng” đối tượng cai nghiện dậy yêu cầu thử test. Tinh thần trách nhiệm, sự lo lắng tới mất ăn, mất ngủ của các đồng chí CSKV khiến các gia đình rất cảm động, nhiều người nghiện tự hứa với lòng mình quyết tâm cai. Nếu phát hiện thấy ai nghi tái nghiện là cảnh sát khu vực lại đưa đi kiểm tra ngay, nếu ai không tái nghiện sẽ được khen thưởng. Có người từ chỗ tưởng như "bỏ đi" nay lại được xã hội quan tâm giúp đỡ nên họ cảm động lắm. Từ đó, nhiều cảnh sát khu vực đã trở thành người thân thiết của các gia đình. Song, cai được đã khó, giữ được khỏi tái nghiện lại còn khó khăn hơn. Hiện nay, số đối tượng nằm "ngoài vùng phủ sóng" còn nhiều, chúng rất muốn lôi kéo người nghiện trở lại, chính vì thế phải làm tốt công tác quản lý giúp đỡ sau cai nghiện mới có thể "thoát hiểm".

Chính sự cảm thông, chia sẻ của các cấp, các ngành, các đoàn thể quần chúng và gia đình, trong 5 năm qua (2005 – 2010), phường Cửa Nam đã cảm hóa và giáo dục cai nghiện tại gia đình và cộng đồng cho 36/98 trường hợp, trong đó có 31 trường hợp cai thành công. Với kết quả bước đầu này, năm 2007, Phó thủ tướng Chính phủ Trương Vĩnh Trọng đã về thăm, kiểm tra và biểu dương và đánh giá cao sự nỗ lực, kiên trì của cán bộ và nhân dân phường Cửa Nam trong cuộc chiến phòng chống ma túy. Phó thủ tướng cũng mong những kinh nghiệm hay trong công tác cai nghiện tại gia đình và cộng đồng của phường Cửa Nam sẽ được nhân rộng trên địa bàn toàn tỉnh Nam Định trong thời gian tới./.